Przesądy rodziców na temat córek odkryte dzięki Google!

Niedawno opublikowana książka Setha Stephensa-Davidowitza „Everybody lies” („Wszyscy kłamią”), ujawnia prawdziwe przekonania ludzi dzięki danym z internetu. Rzuca ona światło na kilka przesądów rodziców wobec synów i córek.

dziewczynka po drugiej stronie lustraGoogle prawdę ci powie

Efekt społecznych oczekiwań na badania naukowe znany jest od dawna. Jest to skłonność respondenta do prezentowania siebie w możliwie jak najlepszym świetle, co poważnie wpływa na trafność wyników badań ankietowych.

Seth Stephens-Davidowitz, doktor nauk ekonomicznych z Uniwersytetu Harvard odkrył, że różnice pomiędzy tym, co ludzie twierdzą na swój temat, a tym, co jest prawdą, można świetnie wydedukować na podstawie zapytań, które użytkownicy internetu wpisują w wyszukiwarkę w Google.

Wydał on właśnie książkę, w której szczegółowo opisuje, co odkrył na tej podstawie w szeregu kwestii, takich jak rasizm, samoocena, aborcja, depresja, molestowanie dzieci, poczucie humoru, lęki i brak pewności siebie w kwestiach seksualnych. Ujawnił na przykład, że choć 2-3% mężczyzn otwarcie przyznaje się do bycia homoseksualnymi w USA, ponad 5% użytkowników Google w tym kraju wyszukuje homoseksualnych męskich treści pornograficznych.

Google i rodzice dziewczynekmatka trzyma na rekach mala pulchna corke i patrzy na nia z miloscia

Preferencje rodzicielskie zajmują również sporą część badań Stephensa-Davidowitza, którego badania wykryły silny poziom uprzedzeń wobec dziewczynek – i to ze strony samych rodziców!

Choć trudno dziwić się, że rodzice często zastanawiają się, czy ich dziecko jest obdarzone szczególnymi talentami, Stephens-Davidowitz ujawnia, że rodzice mają te podejrzenia wobec synów ponad dwukrotnie częściej niż wobec córek. Wynika to z częstotliwości takich zapytań jak: ‘Czy mój syn jest geniuszem?’ oraz ‘Czy mój syn jest szczególnie uzdolniony?’ w porównaniu do tych samych zapytań na temat córek.

Oczywiście może być tak, że rodzice obserwują więcej wybitnych cech u synów niż u córek, co tłumaczyłoby różnice. Jednak to, co odkrywają badacze w bezpośrednim kontakcie z dziećmi, raczej tego nie potwierdza. Dziewczynki mają zwykle lepiej rozwinięte słownictwo we wczesnym dzieciństwie, a w USA 9% więcej dziewczynek niż chłopców dostaje się do klas dla dzieci szczególnie uzdolnionych.

Są jednak takie zapytania Google, w których rodzice koncentrują się bardziej na dziewczynkach. Pytanie ‘Czy moja córka ma nadwagę?’ jest zadawane dwukrotnie częściej niż to samo pytanie o syna. Podobnie ma się sprawa z pytaniami o to, jak pomóc dziewczynkom schudnąć. Dzieje się tak, pomimo iż wśród amerykańskich dzieci na nadwagę cierpi 35% chłopców i 28% dziewczynek.

Stephens-Davidowitz sprawdzał również, czy zapytania te są częstsze w tych Stanach Ameryki, które uchodzą za bardziej konserwatywne. Okazało się jednak, że nie ma znacznych różnić geograficznych, i wyniki są podobne bez względu na uwarunkowania polityczne i kulturowe.

Te mocno zastanawiające odkrycia sugerują, że przesądy wobec dziewczynek i preferencje wobec chłopców są szerzej rozpowszechnione i mocniej wdrukowane w naszą psychikę, niż zdajemy sobie sprawę. Dzieje się tak, ponieważ uprzedzenia te są ukryte i wpływają na nasze postrzeganie rzeczywistości, nawet jeśli świadomie nie zgadzamy się z nimi.

Ukryte uprzedzenia a kobietykobieta stoi przy wejsciu do jaskini

Podobnie ciekawe odkrycia można w związku z tym znaleźć wobec dorosłych kobiet. Na przykład jedno badanie wskazało, że kiedy mężczyźni wypowiadali swoje pomysły w pracy, ich kierownictwo dawało im więcej punktów w ocenach pracowniczych. Ten sam mechanizm niestety nie dotyczył kobiet – ich oceny pozostały niezmienne, nawet jeśli pracowniczki znajdywały równie wartościowe rozwiązania.

Z kolei wyniki badań profesor Brescoll z Uniwersytetu Yale ujawniły, że gdy kierownicy wypowiadali się więcej na spotkaniach niż ich koledzy tego samego szczebla, byli oni postrzegani przez pracowników jako bardziej kompetentni od innych. Chyba, że chodziło o kierowniczki –  wówczas efekt był odwrotny i ich kompetencje oceniano znaczniej niżej. Tego typu uprzedzenia spotykały kobiety ze strony podwładnych zarówno płci męskiej, jak i żeńskiej, co tylko potwierdza, jak bardzo nieuświadomione są to mechanizmy!

Podobny problem ujawnił eksperyment, który polegał na tym, że dwójka profesorów uniwersyteckich, kobieta i mężczyzna, dawali kurs przez internet – dla połowy studentów pod imieniem i nazwiskiem, które wskazywało na ich faktyczną płeć, a dla drugiej połowy studentów pod pseudonimem, który sugerował płeć przeciwną. Kurs był zaprojektowany w taki sposób, żeby studenci nie mogli zweryfikować prawdy na temat płci nauczających.

Po kursie poproszono studentów o ocenę jakości kursu i kompetencji profesorów. Okazało się, że oboje otrzymali wyższe oceny od tych studentów, którzy myśleli, że nauczał ich mężczyzna, a niższe od tych, którzy sądzili, że uczyła ich kobieta.

Oceny różniły się nie tylko w subiektywnych kwestiach, takich jak to, czy kurs był ciekawy lub osoba prowadząca miła, przystępna i efektywna w odpowiadaniu na pytania (w formie pisemnej). Studenci uważali też, że pan profesor odpowiadał na zapytania mailowe oraz poprawiał testy na czas, natomiast pani się spóźniała, bez względu na to, którego profesora faktycznie oceniali.

cien rodzicow trzymajacych za reke dziewczynkeWyjść poza stereotypy

Konsekwencje odkryć na temat ukrytych uprzedzeń są szerokie. Wiadomo też, że przemiany społeczne to proces stopniowy, a to, co nieuświadomione, zwykle ewoluuje jako ostatnie. Wiedza na ten temat jest pierwszym ważnym krokiem do zmiany.

Kolejnym, jest prosty trik, który mogą zastosować rodzice: za każdym razem, gdy oceniamy córkę pod jakimś względem lub martwimy się o nią, zadajmy sobie pytanie: ‘Jak myślał(a)bym o tym, gdyby była chłopcem?

Niekoniecznie oznacza to, że za każdym razem zmienią się nasze odczucia – jest to jednak ćwiczenie, które pomaga odkryć tkwiące głęboko w nas postawy i skojarzenia. Może być ono wewnętrzną przygodą, w trakcie której odkryjemy jakieś nieuświadomione przekonania, a także ciekawym tematem rozmów pomiędzy rodzicami.

Źródła:

Stephens-Davidowitz, S. (2017) “Everybody lies: how Google search reveals our darkest secrets”, The Guardian.

Sandberg, S., Grant A. (2015) “Speaking While Female. Sheryl Sandberg and Adam Grant on Why Women Stay Quiet at Work”, The New York Times, Sunday Review.

Brescoll, V.,L. (2012) “Who Takes the Floor and Why. Gender, Power, and Volubility in Organizations”, Administrative Science Quaterly, 56: 4.

MacNell, L., Driscoll, A., Hunt, A.N. (2015) “What’s in a Name: Exposing Gender Bias in Student Ratings of Teaching”, Published: Dec. 5, Innovative Higher Education 40: 291.
retro

Założycielka projektu Dziewczynka Pełna Mocy.
Ukończyła Kognitiwistykę ze specjalizacją Psychologia na Uniwersytecie Westminster w Londynie.
Zawodowo zajmuje się polityką Unii Europejskiej ds. równouprawnienia, wyrównywania szans i walki z wykluczeniem.