Sterylizacja sprzętu i materiałów to podstawowy wymóg pracy w każdym laboratorium medycznym, mikrobiologicznym czy badawczym. Autoklawy poziome stanowią najczęściej wybierane rozwiązanie ze względu na łatwość załadunku, ergonomię obsługi oraz możliwość sterylizacji dużych elementów wyposażenia. Wybór odpowiedniego urządzenia wymaga uwzględnienia specyfiki pracy laboratorium oraz rodzaju sterylizowanych materiałów.
Czym różnią się autoklawy poziome od pionowych?
Podstawowa różnica dotyczy sposobu załadunku komory sterylizacyjnej. W autoklawach poziomych drzwiczki znajdują się z przodu urządzenia, co umożliwia wygodne umieszczanie i wyjmowanie materiałów na wysokości biatu roboczego. To szczególnie istotne przy sterylizacji ciężkich pojemników czy dużych zestawów narzędzi. Autoklawy pionowe wymagają załadunku od góry, co może być uciążliwe i zwiększa ryzyko poparzeń parą podczas wyjmowania gorących przedmiotów. Modele poziome pozwalają również na łatwiejszą instalację systemu przepływowego, który automatyzuje proces sterylizacji w laboratoriach o dużym natężeniu pracy. Konstrukcja pozioma ułatwia także serwisowanie urządzenia, ponieważ dostęp do elementów wewnętrznych jest prostszy niż w modelach pionowych.
Jakie parametry są kluczowe przy wyborze autoklawy?
Pojemność komory to pierwszy parametr do rozważenia – dostępne są modele od 50 do 600 litrów. Dla małych laboratoriów diagnostycznych wystarczy autoklaw o pojemności 100-150 litrów, natomiast duże ośrodki badawcze potrzebują urządzeń o pojemności 300 litrów lub więcej. Temperatura i ciśnienie robocze determinują zastosowanie – standardowe autoklawy pracują przy 121-134 stopniach Celsjusza i ciśnieniu 1-2 bary, co wystarcza do sterylizacji większości materiałów. Ważny jest także czas cyklu sterylizacji, który wpływa na przepustowość laboratorium. Nowoczesne modele oferują programy szybkie trwające 15-20 minut oraz programy standardowe do 60 minut. System suszenia jest szczególnie istotny przy sterylizacji tekstyliów i materiałów porowatych – autoklawy z pompą próżniową zapewniają lepsze wysuszenie niż modele z grawitacyjnym odprowadzaniem pary.
Wymagania dotyczące infrastruktury laboratoryjnej
Instalacja autoklawy poziomej wymaga odpowiedniego przygotowania pomieszczenia. Urządzenie potrzebuje stabilnego podłoża zdolnego udźwignąć jego masę wraz z zawartością – większe modele mogą ważyć ponad tonę. Konieczne jest zapewnienie doprowadzenia wody destylowanej lub demineralizowanej oraz odprowadzenia skroplin. Autoklaw wymaga także przyłącza elektrycznego o odpowiedniej mocy – modele o większej pojemności mogą wymagać zasilania trójfazowego. Wentylacja pomieszczenia musi być na tyle wydajna, aby odprowadzać nadmiar ciepła i wilgoci wydzielanych podczas pracy urządzenia. Warto również zaplanować odpowiednią przestrzeń wokół autoklawy, aby umożliwić komfortową obsługę oraz dostęp serwisowy. W laboratoriach wyposażonych w dygestoria laboratoryjne należy uwzględnić ich wpływ na cyrkulację powietrza i zaplanować rozmieszczenie sprzętu tak, aby zachować optymalne warunki pracy wszystkich urządzeń.
Konserwacja i certyfikacja autoklawy
Regularna konserwacja to podstawa długiej i niezawodnej pracy autoklawy. Codzienne czynności obejmują sprawdzenie poziomu wody, kontrolę uszczelek drzwi oraz czyszczenie komory. Co miesiąc należy przeprowadzać test Bowie-Dicka weryfikujący skuteczność usuwania powietrza z komory. Obligatoryjne są również roczne przeglądy techniczne wykonywane przez uprawniony serwis oraz walidacja procesu sterylizacji zgodnie z normami EN. Warto prowadzić szczegółową dokumentację wszystkich cykli sterylizacji, co jest wymagane w akredytowanych laboratoriach.
